Δευτέρα, 30 Δεκεμβρίου 2013

Αόριστος β΄ (τονισμός)



ΑΟΡΙΣΤΟΣ β

Μερικοί πρακτικοί κανόνες τονισμού απλών και σύνθετων ρημάτων

(Α) Το απαρέμφατο και η μετοχή τονίζονται στην ίδια συλλαβή είτε απλοί είναι οι τύποι είτε σύνθετοι. (αυτό ισχύει για όλους τους χρόνους και τρόπους κλίσης)
       λαβεĩν:    προ-λαβεĩν   παρα-λαβεĩν       λαβών: προσ-λαβών  μετα-λαβών
       γενέσθαι: παρα-γενέσθαι                 βαλόμενος:   προ-βαλόμενος
(Β) Ο τόνος κατά τη σύνθεση  δεν  υπερβαίνει την αύξηση  του αορίστου β (και κάθε αύξησηκαθώς και τον αναδιπλασιασμό στους συντελικούς χρόνους)
       Έτσι έχουμε  τυχον: π-έτυχον       λθον: π-λθον
(Γ)  Γενικά, ο τόνος κατά τη σύνθεση ανεβαίνει ως την τελευταία συλλαβή του α συνθετικού, χωρίς να παραβιάζονται οι βασικοί κανόνες τονισμού(αυτό ισχύει για όλες τις λέξεις ττης αε και της νε γλώσσας).Στην πράξη στην αε αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο τόνος  να ανεβαίνει σε ελάχιστες περιπτώσεις, όταν το επιτρέπει η βραχεία λήγουσα.
       φεύγεις: κατα-φεύγεις      λέγε:  πρό-λεγε
(Δ) Ειδικότερα, για τον τόνο της προστακτικής (β ενικό πρόσωπο)ισχύουν τα εξής
(1) στην Ενεργητική Φωνή
*     Σε 5 (6)ρήματα ο τόνος μπαίνει στη λήγουσα΄και είναι οξεία ( βραχύ το ε)
(ρχομαι)   λθον : λθέ        (λέγω)  επον: επέ               (ρ)  εἶδον: δέ 
(ερίσκω)   ηρον: ερέ     (λαμβάνω)  ἔλαβον: λαβέ       (ἔχω)  ἔσχον:  σχέ(ς)
*      Στους δισύλλαβους τύπους προστακτικής ο τόνος μπαίνει στην παραλήγουσα και είναι πάντα οξεία (δλδ και τα α,ι, υ είναι βραχέα ή αλλιώς χρησιμοποιείται η μηδενισμένη βαθμίδα του θέματος).
(πίπτω) πεσον: πέσε   (βάλλω)βαλον: βάλε     (λείπω)ἔλιπον:λίπε  (τυγχάνω)ἔτυχον: τύχε
*     Στους τρισύλλαβους τύπους προστακτικής ο τόνος μπαίνει στην προπαραλήγουσα και είναι πάντα,φυσικά, οξεία
(φέρω) νεγκον: νεγκε               (ἄγω) ἤγαγον: γαγε
*     Κατά τη σύνθεση με πρόθεση ο τόνος ανεβαίνει ως την τελευταία συλλαβή του α συνθετικού (όπως παραπάνω στην περίπτωση (Γ)). Όταν το τελευταίο φωνήεν της δισύλλαβης πρόθεσης εκθλίβεται, τότε ως τελευταία συλλαβή του α συνθετικού-πρόθεσης νοείται η συλλαβή που έχει απομείνει.
βάλε: πρό-βαλε, κατά-βαλε      τύχε: ν-τυχε, πί-τυχε       γαγε: προσ-άγαγε
λθέ:κάτ-ελθε     επέ: πρό-ειπε, ντί-ειπε,    δέ: κάτ-ιδε      ερέ : ἔφ-ευρε
  λαβέ: πρό-λαβε,κατά-λαβε        σχέ(ς): πρόσ-σχε(ς), παρά-σχε(ς)

  (2) στη Μέση Φωνή
Ο τόνος μπαίνει  στη λήγουσα΄και είναι περισπωμένη. Κατά τη σύνθεση με πρόθεση ο τόνος ανεβαίνει ως την τελευταία συλλαβή του α συνθετικού μόνο όταν ο τύπος είναι μονοσύλλαβος και η πρόθεση δισύλλαβη (ολόκληρη κατά τη σύνθεση)
(γίγνομαι: γενόμην)  γενο:  προσ- γενο (1-2)      παρα-γενο (2-2)
(χομαι: σχόμην)  σχο: προσ-σχο (1-1)  κατά-σχου (2-1)
(πομαι: σπόμην) σπο: πί-σπου(2-1)
(δίδομαι: δόμην)  δο: προο, παρά-δου
(ἵεμαι: εμην) ο,  φ-ο
(τίθεμαι:θέμην) θο, προο, παρά-θου

Οι υπόλοιποι τύποι  της προστακτικής κατά τη σύνθεση με πρόθεση «υπακούουν» στον ανωτέρω κανόνα (Γ)
  προ-λαβέτω, παρα-σχέτω     προ-λάβετε, παρά-σχετε  
  προ-λαβόντων, παρα-σχόντων
 προ-αισθέσθω, κατα-σχέσθω     προ-αίσθεσθε, κατά-σχεσθε….

Όπως βλέπετε ο αόριστος β΄είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρων χρόνος. Σας εύχομαι
ΚΑΛΗ ΜΕΛΕΤΗ :)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου